Bu yazının birinci bölümü: Yeni Mezunların Gelecek Dertleri (Bölüm 1: Realistik Optimizm)

Bu yazının ikinci bölümü: Yeni Mezunların Gelecek Dertleri (Bölüm 2: Kariyer Seçimi ve Yetenekler)

Üniversite mezunlarının, üniversite seçimi yapacakların, iş hayatına atılanların karar süreçlerinde destek olmak amacıyla hazırladığımız sohbetlerin üçüncü bölümünde şu konuları tartıştık:

  • Neyi sevmediğini iyi bil, ki sevdiğini tam sevesin.
  • Yön değiştirebilmek için hiç bir zaman geç değil, yatay mobilite her zaman mümkün
  • Modern çağın attığı kazıklar ve neyi sevdiğini keşfetmenin zorluğu
  • Gerçek dünyayı algılayamadığımızda cevabı nerelerde arıyoruz?
  • Altın Kelepçeler, kıdem tazminatları ve değişimden korkar hale gelmek.
  • Bir gecelik başarının arkasında yatan onlarca yıllık çaba, çaba sarfetmekten korkmamak.
  • Yeni mezunlar ile kıdemli profesyoneller arasında köprü kuran bir girişim Yeni Mezun Kariyer bilgi paylaşım platformu nasıl kuruldu?
  • Bağlı bir dünyada bağlantılarını iyi kullan.

 

Üniversite’den mezun olma arifesinde olan herkesin çok iyi bildiği bir gerçek var, iş bulma süreci oldukça büyük zorluklar barındıran, pek adil olmayan ve çok farklı dinamikleri olan bir süreç. Özellike çoğu üniversiteden mezun olmuş ya da mezun olmaya yaklaşan kişi nasıl bir iş arama süreci yaşaması gerektiğinin farkında değil. Henüz bu noktaya bile gelmeden, ilk olarak kişinin kendi geleceği ile ilgili seçimlerini doğru yapması bunun içinde kendini farkında olması ve doğru kriterleri düşünerek çaba göstermesi gerekiyor. Tüm bu noktaları düşündüğümüzde sektör tecrübesi olan, işini bilen ve genç mezunlarla çalışmış kişilerin daha çok deneyimlerini aktarmaları gerektiğini ve bunun herkes için daha faydalı olacağını düşünüyoruz. Bu tür konuşmaların ve sohbetlerin arkasındaki asıl motivasyonun bu olduğunu hatırlatmadan geçemedim. Bu yüzden, eğer karar aşamasındayız çevrenizdeki insanlardan olabildiğince yararlanmaya, eğer bu karar sürecini geçmişte bıraktıysanız da Yeni Mezun Kariyer Linkedin Grubu gibi platformlar üzerinden deneyimlerinizi paylaşmaya çalışabilirisiniz. Üniversite mezunlarının iş seçimi önemli ve gelecek etkileri yüksek bir konu; bu kesin.

Bu sohbetten faydalandıysanız ve keyif aldıysanız gelecek güncellemeleri kaçırmamak için sol taraftan mail grubuna katılın. Aklınızdaki soruları ise tereddüt etmeden sorun ve yorumlarınızı lütfen paylaşın.

Sevgiler,
Ozan.

Üniversite’den mezun olunur. Mümkünse bir kaç staj yapılır ve ilgili şirket siteleri ve kariyer.net gibi platformlar üzerinden iş başvurusunda bulunulur. Görüşme daveti gelir, iş görüşmesi yapılır ve iş teklifi alırsınız… Yoksa artık bu hikaye gerçekçi gelmiyor mu?

En azından standart planlama ve beklentiler bunun üzerine kurulu. Ancak her iş aramış, iş değiştirmiş veya değiştirmeyi düşünmüş kişi bilir ki bu süreç hiç de bu kadar basit ve iş bulmak hiç de bu kadar kolay değil.

O zaman gerçekten becerikli ve yetenekli kişiler, ya da kendi çalışma azmi ve fark yaratma kapasitesine yüksek inancı olanlar nasıl iyi işler bulurlar buna bakalım.

Birinci Adım: Becerilere Yatırım Yapın

download

Kurumsal şirket yapılarındaki önemli pozisyonlardaki kişiler, kendi ünvanlarının gücüyle karar aldırıyor ve insanları etkiliyor olabilirler ancak o noktaya gelen kadar kendi becerilerine dayanarak geliştiler. Ya da kendi işini kurmuş ve büyütmüş kişiler siz gördüğünüzde lüks ve güçlü bir hayata sahip gibi görünebilir ancak işin aslı, onlar da büyük fedakarlıklar yaparak iş başarıları için en gerekli becerileri inşa etmek için uğraşmışlardır.

Koşullar değişkendir, kişilere sağladığı avantajlar değişebilir ancak kazandığınız beceriler hayat boyu sizinle kalır ve onları paraya da, mesleki avantaja da, bir ürün ve hizmete de dönüştürebilirsiniz.

                Teknik Beceri (Technical Skills)

Özellikle mühendislik alanında okuyor, bir zanaat becerisi kazanıyor veya teorik bir bilgi alanında derinlemesine araştırma yapıyorsanız bazı teknik bilgilere sahipsiniz demektir. Sıfırdan bir sandalye yapacak marangozluk becerisi de duruma göre çok değerli bir teknik beceri olabilir; Bir websitesinin veya girişimin veri mimarisini tasarlayacak frontend ve backend yazılım geliştirme becerisi de.

Genelde teknik becerilerin ölçümü ve tespit edilmesi daha kolaydır ve büyük eğitim yatırımı gerektirir. Bu sebeple teknik beceri sahibi olmak, hatta daha da ötesinde “çağın ihtiyaçlarıyla uyumlu” teknik beceri sahibi olmak iş bulma yolculuğunda büyük başarı potansiyelinin önünü açar.

Sıfırdan inşa edilen bir toplumda veya hızla gelişen bir kasabada mimarlık ya da inşaat mühendisliği değerliyken, tüm endüstrinin dijitale geçiş yaptığı bir dönemde bilgisayar yazılımcılığı veya grafik tasarımcılığına özgü teknik beceriler öne çıkar ve avantaj kazandırır.

Bu sebeple eğer üniversite veya iş önceside dönemde iseniz ve teknik beceri kazanma fırsatınız var ise, bu ilerideki iş arayışında size avantaj kazandıracaktır, buraya yapılacak yatırımın faydası olma ihtimali yüksektir. Çoktan iş hayatı içerisindeyseniz de hiç bir zaman geç değil. Jeff Bezos’un dediği gibi, “her gün ilk gün” ve öğrenmeye başlamak için geç değil. Özellikle kendi uzmanlık alanınızın geleceğini öngörerek faydalı alanlarda teknik beceri kazanmak size büyük avantaj katacaktır. Örneğin müzik veya video üretme benzeri bir iş ile uğraşıyorsanız, yeni video editleme ve paylaşma trendlerini ve sistemlerini yakından takip etmeniz kritik.  Ya da bir kurum içerisinde muhasebe alanında çalışıyorsanız dünyadan nasıl muhasebe ve finans otomasyon sistemlerinin kullanılmaya başladığına ilişkin bilgi alıyor olmanız ve yeni sistemleri kullanma becerileri geliştirmek için yatırım yapmanız yararlı.

                Sosyal Beceri (Soft Skills)

Teknik ve teorik bilgi altyapınız ve üretim becerininiz ne kadar yüksek olursa olsun, en nihayetinde hala hemen hemen tüm üretim süreçlerinde başka insanlarla etkileşim içerisinde çalışıyoruz. Eğer kurumsal hayat içerisindeyseniz veya böyle bir ortamda çalışacaksanız, iyi ilişkiler içinde olmanız, takım oyunu oynamanız ve yardımlaşmanız gereken takım arkadaşlarınız, verimli çalışmasını sağlamanız gereken astlarınız ve beklentilerini doğru anlayıp yerine getirmeniz gereken üstleriniz olacak. Eğer girişim veya freelance ekosistemi içerisinde yer alarak çalışacaksanız, yeni insanlarla tanışacak, yeni işbirliği modelleri geliştirecek ve sadece tek seferlik değil, güvene ve karşılıklı saygı ve sevgiye dayalı ilişkiler geliştirmek isteyeceksiniz.

  • Kendini doğru ifade etmek
  • İyi bir dinleyici olmak
  • Kuvvetli ikna becerilerine sahip olmak
  • Dikkat çekici ve etkileyici hikaye anlatmak
  • İyi bir “networker” olmak
  • Stres altında kırılmadan çalışmaya devam edebilmek
  • Zamanı iyi yönetmek ve dakiklik
  • Kolay demotive olmamak ve hatta çevrenizdekileri motive edebilmek…

gibi becerilerin hiçbiri teknik beceri değil, ancak iş veya girişim başarınızda en az teknik becerileriniz kadar önemli.

İkinci Adım: Bulunabilir Olun

Kendinizi konfor alanınıza hapsetmeyin.

Kendinizi konfor alanınıza hapsetmeyin.

İyi bir çalışan olmak için gerekli, asgari becerileri tamamlamaya başladınız diyelim, şimdi sıra bulunabilir olmakta.

İşverenler her gün yüzlerce ilan veriyor ve şirketlerindeki açık pozisyonları doldurmaya çalışıyorlar. İş arayışındaki her kişinin ilk adımı “bulunabilir olmak” için gerekli yatırımı yapmak olmalı.

  • LinkedIn profilinize yatırım yapın. Özellikle iş hayatına yeni giriş yapacak bir öğrenci iseniz sadece hangi üniversite ve bölümde okuduğunuzu yazmakla yetinmeyin. Profilinize sahip olduğunuz teknik ve sosyal becerileri görünür ve dikkat çekici şekilde yazın. Hangi iş alanları için iyi bir iş adayı olduğunuzu düşünüyorsanız bunu belirtin. Hedeflerinizi yazın ve görünür kılın. Eğer kariyerinini başında veya ortasında bir profesyonelseniz de gelecek hayallerinizi yazmaktan çekinmeyin. Hangi alanlarda tutkulu olduğunuzu ve becerilerinizi ifade ederken en büyük avantajınız, bunu destekleyecek somut başarılarınızı listeleyebilmek. Bu fırsatı kaçırmayın.

 

  • Özgeçmiş ya da CV’nize yatırım yapın. Okuyucu (işveren) deneyimini dikkate alan, başarılınızı vurgulayan ve sizi kuvvetli gösteren bir CV, önünüzde çıkacak iş görüşmesi fırsatlarını doğrudan etkileyecektir. CV’niz sizin profesyonel vitrininiz ve ne yazık ki sizi bir görüşmeye davet etme ve etmeme kararındaki en etkili, hatta belki de tek etkili döküman. CV’nizi yazım sürecinde profesyonel bir destek alabileceğinizi, ve artan CV kalitesiyle iş şansınızı arttırabileceğinizi unutmayın. CV’nizi hazırlarken 3 sayfanın altında kalmaya, sizi öne çıkaran becerilerinizi yazmaya ve gelecek hedefleriniz için neler yaptığınızı doğru biçimde ifade etmeye önem verin ve zaman ayırın.

 

  • Hedeflediğiniz meslek profillerinin zaman geçirdiği online mecraları takip edin ve bu tarz online komünitelerde aktif olun. Örneğin reklamcılık sektöründe çalışmak gibi bir hedefiniz varsa, insanların kendi tasarımlarını paylaştığı ve yeri geldiği zaman ek gelir kaynadığı designcrowd.com, crowdspring.com gibi platformları kullanın. Benzer şekilde, yazılım alanında hedefleriniz varsa stackoverflow.com, insan kaynakları gibi bir alanda hedefiniz varsa linkedin İK gruplarını kullanın.

 

Üçüncü Adım: Network’ünüze Yatırım Yapın

network2

İyi iş fırsatlarının çok büyük bir kısmı işverenlerin kendi çevreleri veya dolaylı çevrelerinin arkadaş kontakları üzerinden dolduruluyor. Çok kurumsal ve büyük hacimli işe alımların istisnaları olmakla birlikte, hemen hemen her işe alım öncesi işveren kendi çevresine ve tanıdık ağına, ondan sonra 2. Derece tanıdıklarının çevresine haber salacak ve ilgili becerilerdeki kişilerle görüşmek isteyecektir. Bunun adaletsiz olduğuna ilişkin bir düşünce olmakla birlikte, ben bunu doğal buluyorum. Nihayetinde insanlar dolaylı tanıdıklarına güveniyorlar, onlar için aralarındaki ilişki, bir tür sigorta görevi görüyor. Bu sebeple özellikle kendi çevresi geniş ve doğru yerlerde olan kişilerle kuracağınız ilişkiler çok değerli ve etkili olacaktır.

  • Odaklı ilerleyin. Konu network geliştirmek olunca çokça kişide, tanıdığı tanımadığı herkese kart verme hevesi veya her gördüğü kişiye işe ihtiyacı olduğunu söyleme eğilimi görüyorum. Bu şekilde faydalı olan ilişkiler kurmak mümkün değil. Hangi sektörde, hangi iş alanında, hangi uzmanlık alanında ilerlemek istiyorsanız buralardaki profesyoneller ile temasa geçin, kendinizi, inançlarınızı, tutkularınızı, motivasyonlarınızı ve becerilerinizi anlatın. Daha da iyisi, bu alandaki tutkunuzu gösterece küçük sosyal girişimler veya gönüllü işler yapın ve bunları gösterek güven kazanın. Bunun üzerine inşa edin.

 

  • Nicelik değil niteliğe değer verin. Doğru noktalarda tanıyacağınız ve iyi ilişki geliştirmiş olduğunuz, sohbet ettiğiniz hatta belki şakalaştığınız ve güvenini kazandığınız iki kişinin size getirisi, sadece adını ve e-mail adresini bildiğiniz 20 kişiden daha fazla olacaktır. Bu yüzden networkünüzü genişletmeyi hedeflerken olabildiğince çok kişiyle tanışmayı değil, tanıştığınız kişilerin sayısı az da olsa onlarla gerçek, içten ve samimi diyaloglar kurmayı hedefleyin. Az olsun öz olsun.

 

Özetle nitelikli ve becerilerinize uygun iş bulmak şansa bırakılacak bir süreç değil, ancak işin olumlu tarafı, artık iyi iş fırsatları ile karşılaşmak sadece şans işi değil. Hem becerilerinize yatırım yaparak, hem sosyal ve profesyonel profilinizi çekici hale getirerek hem de doğru şekilde network geliştirerek kendi fırsatınızı kendiniz yaratabilirsiniz.

Okumaya Devam edin: Nitelikli İş Arama Teknikleri

İş bulma sürecine geçmeden önce arkaplana bakalım.

Türkiye iş anlamında oldukça rekabetçi bir piyasaya sahip. Doğal olarak bu da bir arz-talep dengesi sorunu. Her sene üniversitelerden mezun olan yüzbinlerce insan iş bulmak isteyen kişi talebini artırıyor. Arz ise ülkedeki özel sektörün büyümesi ve gelişmesi ile doğrudan alakalı. Ekonomi iyiye gittiğinde, piyasa koşulları olumlu olduğunda hem yeni şirketler hızla açılıyor ve nitelikli iş gücü ihtiyacı duyuyorlar hem de mevcutta var olan şirketler büyümeye giderek yeni fırsatlar yaratmış oluyorlar.

2008 krizindeki dibe vurmadan sonra bir ölçüde toparlanma ve büyüme gördük ancak 2014 itibariyle bu pozitif gidişat tekrar yavaşlamışa benziyor. 2016 itibariyle baktığımızda yüksek nitelikte iş gücü arayan işlerde bir daralma ve bu arztaki azalmaya bağlı olarak kaliteli iş bulmak konusunda artmış olan bir rekabet ver.

Daha başka bir trend ise, global olarak büyük kurumsal yapılardan daha küçük start-up benzeri yeni girişimlere bir kayma olması bu da büyük ve marka prestiji yüksek, çalışan markası kuvvetli şirketlerde iş bulmayı zorlaştırıyor.

Arka plan bu.

Nasıl iş bulunur?

Bu sebeple iş bulmak isteyen kişilerin kendi kontrolünde olanları sonuna kadar kullanmaları gerekiyor. Neler iş arayan kişinin kontrolünde?

  1. Eğitime yatırım yapın.
    • İşverenlerce en çok dikkat edilen konu bu. İş tecrübesi çok önemli olsa da kariyerinizde hangi kıdeme gelirseniz gelin, mezun olduğunuz okulların etkisi kaybolmuyor. İTÜ mezunu hep bir İTÜ mezunu olarak görülüyor. Evet biraz şekilci, ancak durum ne yazık ki çoğu şirkette bu şekilde.
    • Henüz öğrencilik dönemindeyseniz girebileceğiniz en iyi okullara girmek için kendinize yatırım yapın. Bu hayat boyu karşılığını alacağınız bir yatırım olacak
    • Çoktan mezun olduysanız ve kuvvetli bir eğitim arka planınız yoksa bir yüksek lisans programına kaydolmayı veya yüksek nitelikli uzaktan öğrenme ve sertifika programlarına katılmayı değerlendirin. Özellikle yüksek lisans programlarına harcanacak iki veya daha fazla senenin deyip deymeceğini iyi düşünün. Bugünün koşullarında bir çok vakada bu enerjiyi başka işler üretmeye harcamak daha doğru olabilir.
  2. Geçmişinizi zenginleştirin.
    • Stajlar, gönüllü işler, hobi olarak başlayan websiteleri, beceriler (fotoğrafçılık, webdesign, seo gibi konularda tecrübe kazanmak için başlangıç maliyetleri artık çok düşük ve bunlar değer bulan beceriler), gerçek iş tecrübeleri peşinden koşun.
    • Çıraklık – ustalık ilişkileri yakalamaya çalışın. Mentorluk Programları’nı araştırın.
  3. Online profilinizi cilalayın.
    • Facebook’ta, Twitter’da, Instagram’da profesyonel olmayan ve negatif algılanabilecek içerikler paylaşıyorsanız bunları dışarı kapalı hale getirin. Gelecek paylaşımlarınızda özenli olun. Unutmayın size işi alan işveren sizin o şirketi temsil edip edemeyeceğinizi de düşünür ve şirketi doğru temsil etmeyecek bir kişiyi, becerileri iyi olsa dahi işe alma kararı almakta zorlanır. Kendi şansınızı azaltmayın.
    • LinkedIn başta olmak üzere profesyonel profilinizi cilalayın. İlk bakışta kolay anlaşılır, sizi doğru ifade eden, dürüst ve gerçekçi ancak etkileyici bir şekilde kendiniz anlatın. Bu konuda desteğe ihtiyacınız varsa bir profesyonelden yardım alın.
    • Kendiniz görünür kılın, online çevre ve takipçi sayınızı arttıracak faliyetlerde bulunmayı ihmal etmeyin.
  4. CV/Özgeçmişinizi doğru tasarlayın.
    • Bir CV’yi yanlış hazırlamanın onlarca yolu var. Çok uzun, çok kısa, aşırı detayda kaybolan, hiç detaya girmeyen, imla hataları içeren, karmaşık tasarlanmış vb.
    • CV’niz sizi en doğru anlatan bir film fragmanı gibi düşünün. Sizinle ilgili her şeyi anlatmak zorunda değil ancak kabaca sizin temel becerilerinizi, hangi alanda çalışmak istediğinizi, ne konularda iyi olduğunuzu anlatmalı.
    • Eğitim ve iş geçmişinizi eksiksiz bir şekilde girin, tarih hatası yapmayın.
    • Doğru hazırlanmış bir CV iş bulmak konusundaki en etkili silahlardan biridir ve nasıl hazırlandığı tamamen sizin kontrolünüzdedir, bu fırsatı doğru kullanın. Ne yapacağınız konusunda kararsızsanız veya kendi becerilerinizi en doğru şekilde öne çıkaramadığınızı düşünüyorsanız profesyonel yardım alın.
  5. Network’ünüzü geniş tutun.
    • En iyi iş fırsatları ikinci derece tanıdıklarınızdan gelecektir. (Bu konuda bkz: Strength of Weak Ties)
    • Tanımadığınız insanlara rastgele davet göndermek yerine ortak ilgi alanları üzerinden diyaloglar başlatın.
    • Sizin beceri ve ilgi alanlarınızla örtüşen konularda online diyaloglara katılın, ilgili gruplarda aktif olun hatta daha da iyisi LinkedIn ve Google+ gibi platformlarda benzer grupları başlatın.
    • Sektörünüzde yüzyüze tanışabileceğiniz ve ilişki geliştirebileceğiniz fırsatları kollayın, iki eliniz kanda olsa da bunlara dahil olmanın bir yolunu bulun.İş arama teknikleri
  6. İş Arama Sitelerini ihmal etmeyin.
    • Kariyer.net, yenibiris.com ve türevlerini ihmal etmeyin. Çoğu şirket burayı hala ana aday kaynağı olarak kullanıyor.
    • Bu platformlarda standart CV’nizi yüklemekten fazlasını yapın. Kendi iş alanınızdaki en önemli ve en sık aranan “keyword”lerle ilgili araştırma yapın ve bu sitelerdeki aday profilinizi bu detaylarla süsleyin. Unutmayın bu sitelerde profilinizin bir insan tarafından görüntülenmesi için önce keyword aramalarından geçmesi gerekiyor. Yani ilk rakibiniz bilgisayarlar, onların dilinden konuşacak profiller tasarlayın. (Kısa cümleler, anahtar kelimeler, maddeler vb.)
  7. Arama motorlarının gücünü kullanın.
    • Google gibi şirketler başta olmak üzere bir çok işveren artık kendi platformalarında “Bu alanda bir iş fırsatı olduğunda bana haber ver” gibi özellikler barındırıyorlar. Örneğin Lojistik Uzmanı rolü için arayıştaysanız bu alanda çıkacak iş fırsatlarından ilk haberdar olmanın yollarını bulun. (Bkz: Google Alerts)
    • Boolean Arama nedir ve istediğiniz işi bulmanıza nasıl yardımcı olabilir araştırın.
  8. Yüzyüze görüşmelerde mütevazi ve canayakın olun.
    • Bir çok iş görüşmesi katıldım ve yöneticilerden “bazı eksik yönleri var ama çok aklı başında birisi” veya “çok düzgün birisi, şu yönünü geliştirse şu departmanda olabilir” gibi sözleri çok işittim.
    • Hiç bir görüşmede “ne kadar itici birisiydi ama bu konuyu biliyor, haydi işe alalım” sözünü işitmedim.
    • İnsanlar öncelikle birlikte rahat çalışabilecekleri kişilerle birlikte olmak istiyorlar. Özgüvenli olacağım derken itici olmayın.
    • Kendi becerilerinze ve değerli olduğunuza güvenin. Ne kadar mütevazi olursanız olun, siz kendi becerilerinizi geliştirmek için çaba göstermişseniz ve kendinize inanıyorsanız bu karşı tarafa yansıyacaktır.
  9. Ne istediğinizi bilin, pes etmeyin.
    • Her işi yaparımcı olmayın.
    • Hangi işleri iyi yapamayacağınızı söylemekten çekinmeyin. Bu neleri iyi yapacağınız söylediğinizde karşı tarafta daha çok güven yaratacaktır.
    • Ne alanda çalışmaya başlamak veya devam etmek istediğiniz rastgele belirlemeyin, kendi becerilerinizi keşfetmiş olmalısınız. Henüz keşfetmediyseniz kendinize yapacağınız en iyi yatırım bu olacaktır.
    • İş aramanın kendisi başlı başına bir mesaidir. Metodik olun ve enerjinizi zamana yayın.
    • Pes etmeyin.

 

Kısa bir sorunuz varsa bana iletisim@ozandagdeviren.com adresinden yazabilirsiniz.